Het ScanZ Proces

Het ScanZ-proces ontstaat op de grens tussen controle en toeval. Het is geen techniek die ik vooraf dichttimmer, maar een manier van werken waarin beweging, materiaal en machine elkaar ontmoeten. Wat begint met een gevonden object of fragment, eindigt als een beeld waarin spanning en gelaagdheid centraal staan. Niet door alles te sturen, maar juist door ruimte te laten voor wat zich tijdens het maken aandient.

Hoe ik werk

Ik werk met een handscanner, een apparaat dat normaal gesproken is bedoeld voor precisie en herhaling. Binnen ScanZ gebruik ik die scanner anders. Tijdens het scannen beweeg ik het object, of beweegt het object mij. Daardoor ontstaan vervormingen die niet te voorspellen zijn. Lijnen rekken uit, structuren verschuiven, kleuren lopen door elkaar. Het moment van scannen is geen registratie, maar een handeling. Wat er gebeurt, gebeurt één keer.

De oorsprong van ScanZ ligt in nieuwsgierigheid. Wat gebeurt er als je een apparaat dat ontworpen is om exact te zijn, uit balans brengt? Door de regels los te laten, wordt de technologie zelf onderdeel van het beeld. De scanner is niet langer een hulpmiddel, maar een actieve deelnemer. ScanZ is daarmee geen vaste methode, maar een houding. Een manier van kijken waarin toeval niet wordt weggewerkt, maar wordt meegenomen.

Straatvondsten

Veel van het materiaal dat ik scan komt uit de directe omgeving. Straatvondsten, resten van posters, stukjes papier, metaal, gebruikssporen. Dingen die normaal verdwijnen of worden genegeerd. Door ze te scannen, worden details zichtbaar die je met het blote oog vaak mist. Slijtage, vezels, scheuren en randen krijgen een eigen schaal. De scanner fungeert als een soort microscoop voor het alledaagse.

Soms zijn het objecten met een duidelijke herkomst, soms juist banale dingen. Een banaan, bestek, een schroef. In ScanZ maakt dat onderscheid weinig uit. Het gaat niet om wat het object is, maar om wat het wordt tijdens het proces. Door beweging en vervorming verliest het zijn oorspronkelijke functie en ontstaat er ruimte voor interpretatie. Het object wordt beeld.

Na het scannen bouw ik het werk verder op in Photoshop. Daar komen verschillende scans samen in een gelaagde compositie. Ik werk langzaam en precies. Niet om het toeval te corrigeren, maar om het te plaatsen. Texturen, kleuren en vormen worden naast en over elkaar gelegd tot er een spanningsveld ontstaat dat klopt. Soms voeg ik fotografie toe uit mijn eigen archief. Beelden die al langer bestaan krijgen zo een nieuwe context binnen het werk.

Hoewel ScanZ digitaal ontstaat, is het resultaat sterk fysiek. De werken zijn gemaakt om gedrukt te worden. Het papier speelt daarin een grote rol. Ik werk met 100% katoenen papier, omdat het detail, diepte en rust draagt. Wat begint als een digitaal bestand, verandert bij het printen in een object dat aanwezig is in de ruimte. De materialiteit is geen bijzaak, maar onderdeel van het werk.

Gelimiteerde oplage

Elk ScanZ-werk verschijnt in een gelimiteerde oplage. Niet om schaarste te creëren, maar om de relatie tussen digitaal en fysiek scherp te houden. Het beeld mag bestaan, maar niet eindeloos. Daarmee blijft de spanning tussen reproduceerbaarheid en uniciteit voelbaar.

In veel werken speelt ook tijd een rol. Door scans te combineren met fotografie uit mijn archief ontstaan beelden waarin verschillende momenten samenkomen. Verleden en heden schuiven over elkaar heen. Dat maakt ScanZ voor mij geen serie losse beelden, maar een doorlopend onderzoek. Elk werk is een momentopname binnen dat grotere geheel.

Geen enkel ScanZ-werk is perfect. Lijnen lopen niet recht, kleuren zijn soms onverwacht, structuren botsen. Juist daarin zit voor mij de kracht. Die imperfecties zijn geen fouten, maar sporen van het proces. Ze maken zichtbaar dat het beeld is ontstaan door handelen, niet door plannen.

De volgende stap binnen ScanZ is het vastleggen van het maakproces zelf. Door het scannen en bewegen ook in video te tonen, wordt zichtbaar wat normaal verborgen blijft. Niet als uitleg, maar als verlengde van het werk. Beweging, ritme en timing krijgen zo een eigen plek naast het beeld.

ScanZ is geen techniek die je kunt reproduceren door stappen te volgen. Het is een dialoog tussen mens, materiaal en machine. Door het toeval niet te corrigeren, maar te omarmen, ontstaat een vorm van schoonheid die niet glad is, maar gelaagd. Rauw, tijdelijk en niet te herhalen.